मराठी
जनजागृती आणि उत्पादन आणि वापर वाढवण्याच्या उद्देशाने बाजरी, भारत सरकारच्या प्रस्तावावर संयुक्त राष्ट्रांनी 2023 हे बाजरीचे आंतरराष्ट्रीय वर्ष म्हणून घोषित केले. लोकांचे पोषण सुधारण्यासाठी भारतात आणि जगभरात बाजरीला अधिक मागणी निर्माण करण्याचा हा एक मार्ग आहे. याव्यतिरिक्त, भारताने अलीकडेच 9-10 सप्टेंबर 2023 रोजी नवी दिल्ली येथे G20 अध्यक्षपदाचे आयोजन केले आणि पाहुण्यांना बाजरी-आधारित स्वादिष्ट पदार्थ दिले गेले. हे बाजरीला पौष्टिक अन्न म्हणून प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि जगभरात त्याची लोकप्रियता वाढवण्यासाठी आहे.
ज्वारी, मोती बाजरी (बाजरी) आणि फिंगर बाजरी (नाचणी) यांसारखे बाजरी हे पौष्टिक-समृद्ध सुपरफूड आहेत. या खाद्यपदार्थांची सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे ते पर्यावरणाला कोणतीही हानी न करता वाढत्या लोकसंख्येला खायला देऊ शकतात. तुम्ही हेल्दी ग्रेन बाऊल, स्नॅक किंवा कुरकुरीत आणि हेल्दी डोसा खाण्याच्या मूडमध्ये असलात तरीही, बाजरी तुम्हाला वापरण्यासाठी विविध स्वादिष्ट पर्याय देतात. बाजरी केवळ त्यांच्या आरोग्याच्या फायद्यांसाठीच नव्हे तर त्यांच्या पर्यावरणीय प्रभावासाठी देखील लोकप्रिय झाली आहे.
आफ्रिकन आणि आशियाई देशांमध्ये बाजरी ही अन्नधान्य पिके आणि लहान बियाणे गवत आहेत. बर्याच काळापासून, ही लहान पिके मानवी वापरासाठी आणि जनावरांसाठी चारा वापरली जात होती. भारतात उपलब्ध असलेल्या बाजरींचे काही सामान्य प्रकार म्हणजे नाचणी (फिंगर बाजरी), ज्वारी (ज्वारी), साम (लिटल बाजरी), बाजरी (मोती बाजरी), आणि वरिगा (प्रोसो बाजरी). बाजरी तुमच्यासाठी चांगली आहे कारण ते निरोगी असतात आणि त्यात जीवनसत्त्वे आणि खनिजे असतात.
विविध प्रकारच्या आरोग्य फायद्यांमुळे बाजरी लोकप्रिय होत आहे. त्यात कॅलरीज कमी असतात आणि त्यात भरपूर फायबर असते, जे वजन कमी करण्यास मदत करते. बाजरीमध्ये भरपूर प्रमाणात अँटिऑक्सिडंट असतात जे तुमच्या पेशींचे संरक्षण करतात आणि ते तुमच्या रक्तातील साखर वाढवत नाहीत, जे मधुमेह असलेल्या लोकांसाठी चांगले आहे. कमी-अधिक प्रमाणात, बाजरी संतुलित आणि निरोगी आहारास मदत करू शकते. बाजरीचे आणखी काही आरोग्य फायदे येथे आहेत:
बाजरी हा आहारातील फायबरचा उत्कृष्ट स्रोत आहे, जो मलमध्ये मोठ्या प्रमाणात जोडून आणि नियमित मलविसर्जन सुलभ करून पचनास मदत करतो. बाजरीमधील धागा प्रीबायोटिक, पौष्टिक फायदेशीर आतड्यांतील बॅक्टेरिया म्हणून काम करतो.
बाजरी पोषक तत्वांनी युक्त, ग्लूटेन-मुक्त आणि कमी ग्लायसेमिक इंडेक्स आहे, जे मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी आपल्या रक्तातील साखरेची पातळी राखण्यास मदत करते. याव्यतिरिक्त, बाजरी हे आहारातील फायबर, प्रथिने, आवश्यक अमीनो ऍसिड, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे यांचा चांगला स्रोत आहे.
बाजरी हृदयासाठी निरोगी असते कारण त्यात पोषक तत्व असतात जे हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी आरोग्यास समर्थन देतात, रक्तदाब आणि कोलेस्टेरॉलची पातळी नियंत्रित करतात आणि निरोगी वजन राखण्यास मदत करतात.
बाजरीमध्ये आहारातील फायबर भरपूर प्रमाणात असते, जे कोलेस्ट्रॉलची पातळी कमी करण्यास मदत करते. त्यात नैसर्गिकरित्या संतृप्त चरबी कमी असते आणि रक्तातील "खराब" LDL कोलेस्टेरॉलची पातळी वाढवण्यास ओळखले जाते. बाजरीमधील अँटिऑक्सिडंट्स एलडीएल कोलेस्टेरॉलचे ऑक्सिडेटिव्ह नुकसान टाळण्यास मदत करतात.
हे फेरुलिक आणि कॅटेचिन सारख्या अँटिऑक्सिडंट्समध्ये समृद्ध आहे, जे शरीराला हानिकारक ऑक्सिडेटिव्ह तणावापासून प्रतिबंधित करते. हे ग्लूटेन संवेदनशीलता किंवा सेलिआक रोग असलेल्यांसाठी योग्य आहे.
बाजरीमध्ये अँटिऑक्सिडंट असतात जे पेशींचे नुकसान होण्यापासून संरक्षण करतात आणि संपूर्ण आरोग्यास समर्थन देतात.
बाजरीमध्ये कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट्सचे प्रमाण जास्त असते आणि कॅलरीज कमी असतात, ज्यामुळे तुम्हाला जास्त काळ पोट भरलेले राहते. हे तुम्हाला निरोगी शरीराचे वजन व्यवस्थापित करण्यात आणि अनावश्यक स्नॅकिंग आणि जास्त खाणे कमी करण्यात मदत करते. बाजरी पौष्टिकतेने समृद्ध आहे, जी आवश्यक जीवनसत्त्वे आणि खनिजे प्रदान करते ज्यामुळे संपूर्ण आरोग्य सुधारते.