Milletiň saglyk üçin iň gowy 12 peýdasy

Tüýdük aýdym aýdyp bilýän bolsa, Celldwelleriň 'Wagtyň ýitmegi' aýdymyny aýdýardylar. 

Diňe tüýdügiň geçmişine ajaýyp öwüşgin berýän sözler däl, eýsem dinozawryň geçmişini, şu gününi we geljegini gezip ýören wideosy. 

Näme üçin? Dogrusy, milletleriň esasy iýmit hökmünde giňden ösdürilip, ýerli azyk medeniýetleriniň aýrylmaz bir bölegi bolan wagtlary bolupdyr. 

Emma wagtynda ýitirdiler. 

Esasy iýmitlenmek we saglyk üçin peýdalydygyna ynanansoňlar, ýatdan çykaryldy we Greenaşyl rewolýusiýadan soň has “arassalanan” azyk dänelerine satyldy. 

Hindistanda Jowar, Bajra, Ragi, Foxtail milletleri, Porso tüwi we ş.m. ýaly birnäçe tüwi bar, Hindistan oba ýerleri tüwi we onuň peýdalaryny düýbünden ýatdan çykarmasa-da, Hindistan şäherleri bu ýokumly iýmit bilen aragatnaşyk saklamagy ýitirdi. 

Theyöne olar bilen urgy bilen gaýdyp geldiler BMG 2023-nji ýyly Halkara Millet ýyly diýip yglan etdi we geljegi dolandyrmaga taýyn. 

Milletleriň dürli görnüşleri haýsylar

Sorghum Millet

Pearl Millet

Foxtail Millet

Barmak milleti

Fonio Millet

Goňur ýokarky millet

Kiçijik Milletler

Garga milleti

Amaranth Millets

Kodo Millets

Bu gün tüwi aşhanaňyza getirmäge synanyşarys. Öňki nesillerimiziň gaty gowy görýän bu ownuk tohumly däne ekinleriniň içinde gizlenen peýdalaryny size aýdarys. 

Tüwiniň peýdasy näme?

Düwürtik ýokary bahadan başga-da, gündelik iýmitiňize ajaýyp goşant goşýan birnäçe saglyga we daşky gurşawa peýdalydyr. Olary birin-birin barlap göreliň.  

1. Millet iýmit siňdirişini goldaýar 

Milletler iýmit siňdiriş ulgamyňyzy köp tarapdan goldaýar 

1. Süýümde ýokary: Milletler hem eräp bilýän hem-de eräp bolmaýan süýümiň baý çeşmesidir, bu sagdyn iýmitlenmäge kömek edýär we iç gatamagynyň öňüni alýar.
2. Içege hereketlerini kadalaşdyrýar: Düwürtikdäki süýümiň köp bolmagy içegäniň hereketlerini kadalaşdyrmaga we gaharjaň içege sindromy ýaly iýmit siňdiriş bozulmalarynyň öňüni almaga kömek edýär.
3. Öňe sürýär içege saglygy: Milletdäki süýüm içegede gowy bakteriýalaryň köpelmegine we içegäniň umumy saglygynyň gowulaşmagyna kömek edip, prebiotik hökmünde çykyş edýär.
4. Mationokançlygy peseldýär: Milletlerde içegäniň çişmegini azaldýan we ýara we çişme ýaly iýmit siňdiriş bozulmalarynyň öňüni alýan çişmä garşy birleşmeler bar.
5. Iýmit siňdirişini ýeňilleşdirýär: Milletleri siňdirmek aňsat we sebäp bolmaýar iýmit siňdiriş oňaýsyzlygy köplenç glýuten saklaýan däneler bilen baglanyşykly şişirme, gaz we gysmak ýaly.

Tüwini iýmitiňize goşmak, möhüm süýüm bilen üpjün etmek, içegäniň saglygyny ýokarlandyrmak, çişmegi azaltmak we iýmit siňdiriş işini ýeňilleşdirmek arkaly sagdyn iýmit siňdirişini goldap biler.

2. Milletler horlanmak syýahatyňyzy goldaýarlar

Milletleriň pes glisemiki görkezijisi bar, bu bolsa agramyň ýokarlanmagyny peseldýär. Glisemiki görkeziji uglewodlary öz içine alýan iýmit we bedenimiziň olary nädip siňdirýändigi üçin baha beriş ulgamydyr. Glisemiki masştabda pes bolmak, horlanmaga synanyşýan adamlar üçin amatly edýär. Tüýdükdäki süýüm dolylyk duýgusyny ösdürýär we umumy kaloriýa mukdaryny azaltmaga kömek edýär.

Milletleriň kaloriýasy hem az bolup, sizi dowamly energiýa bilen üpjün edýär, bu ähtimallygyňyzy azaldýar, aşa iýmitlenmek we sagdyn iýmitlenmek.

3. Olar ýokumly maddalara baýdyr 

Milletler ýokumly maddalara baý, sebäbi düzüminde witaminleriň, minerallaryň we antioksidantlaryň köp mukdary bar. Milletde tapylan käbir esasy iýmitler:

1. Minerallar: Milletler güýçli süňkleri, ýürek saglygyny, nerw we myşsalaryň işlemegine kömek edýän magniý, fosfor we kaliý ýaly möhüm minerallarda köp.
2. Witaminler: Millet, energiýa önümçiligini we umumy saglygy goldaýan tiamin, niasin we folat ýaly B-çylşyrymly witaminleriň gowy çeşmesidir.
3. Belok: Milletler gowy Dokumalary gurmak we bejermek, myşsa massasyny saklamak üçin zerur bolan ösümlik esasly belok çeşmesi.

4. Milletler ýürek saglygyny ösdürýär 

Ledolbaşçylygynda geçirilen barlagda Emiarym gurak tropiki halkara ekinleri öwreniş instituty (ICRISAT), tüwi iýmegiň holesterini 8% azaldýandygy anyklandy. 

Şeýle hem gözleg, pes dykyzlykly lipoprotein holesteriniň ýa-da adatça bilşimiz ýaly erbet holesteriniň 10% azalandygyny görkezdi. 

Millet, ýürek saglygyny goramak we gan basyşyny kadalaşdyrmak üçin zerur bolan magniý ýaly möhüm minerallarda köp. Milletler holesteriniň derejesini peseltmäge we ýürek keselleriniň töwekgelçiligini azaltmaga kömek edýän, hem ereýän hem-de eräp bolmaýan süýümiň baý çeşmesidir. 

5. Gan şekerini kadalaşdyrmaga kömek edýär

Gözlegler muny subut etdi tüwi iýmek, ganyň glýukozasyny azaltmaga kömek edýär derejeleri boýunça 12-15%. Bugdaý, mekgejöwen we tüwi ýaly häzirki zaman däneleri bilen deňeşdirilende; milletleriň has pes glisemiki görkezijisi bar 52.7. Bu, tüwiniň ýuwaş-ýuwaşdan gana siňip, gandaky şeker derejesiniň çalt köpelmeginiň öňüni alýandygyny aňladýar. Gan şekerini peseldip, ganyň şekerini süýji keselinden öňki tapgyra çenli azaltmaga kömek edip biler.

6. Milletler antioksidantlara baýdyr 

Milletler a antioksidantlaryň gowy çeşmesi. Antioksidantlar bedeni erkin radikallardan zyýandan goramaga kömek edýän birleşmelerdir. Bu erkin radikallar oksidleýji stres döredip, dowamly kesellere goşant goşup we wagtyndan öň garramagyna sebäp bolup biler. Milletde tapylan antioksidantlaryň arasynda polifenollar, flawonoidler we karotinoidler bar.

7. Süňk saglygyny goldaýar

 Milletler Güýçli süňkleri ösdürýän kalsiý, demir, magniý, marganes, sink, mis, kaliý we fosfor ýaly minerallara baý. Düwürtik görnüşleriniň biri, Barmak tüwi ýa-da Ragi, süňk saglygy üçin örän möhüm bolan beýleki iýmit dänelerinden 5-30 esse köp kalsiý saklaýar. 

8. Milletler glýutsizdir 

Glýuten bugdaýda, arpada tapylan beloklaryň bir görnüşidir we glýuten çydamsyzlygy bolan adamlar bu dänelerden gaça durmalydyrlar. Milletler, bu däneler bilen baglanyşykly däl we glýutin ýok, bu bolsa çörek keseli ýa-da glýuten çydamsyzlygy bolan adamlar üçin ygtybarly we amatly görnüşe öwrülýär.

Eger siz glýuten çydamsyz bolsaňyz we glýuten iýmit iýmegi dowam etdirýän bolsaňyz, iýmit siňdiriş aladalaryny başdan geçirip bilersiňiz, şeýle hem agramyňyzy artdyryp bilersiňiz. 

9. Energiýa we immuniteti güýçlendirýär 

Bolmak ýokumly maddalara baýdyr B1 witamini we demir we magniý ýaly minerallar ýaly milletler immunitetimizi ýokarlandyrýar we kesellere garşy göreşmek üçin bedene güýç berýär. Günüň dowamynda işjeň bolmak üçin ajaýyp energiýa çeşmesidir. 

Milletler, bedenimizdäki metabolizmi güýçlendirýär, içegelerde gowy bakteriýalaryň köpelmegini güýçlendirýär, bu bolsa bedenimize iýmit bilen baglanyşykly kesellere we umumy ýokançlyklara garşy göreşmäge kömek edýär. 

10. Deriniň saglygyny goldaýar 

Derini bejermek hakda bir zat bilýän bolsaňyz, hökman eşiden bolmaly niasin. Niasin niasinamid hökmünde giňden tanalýar we derini bejermek önümleriniň köpüsinde bolýar. Gyralaryň üstünde işleýär, düwürtikleri bejerýär, deriniň tonusyny düzýär we derini nemlendirýär. 

Bularyň hemmesi milletiň hödürleýän saglyga peýdasy bolsa-da, başga-da birnäçe peýdasy bar, bu däneler dünýä getirýär. 

11. Durnukly iýmit çeşmesi 

Şoňa görä WE, milletler global agrofood meselesini çözmäge kömek edip biler iýmitlenýän we elýeterli bolany üçin barha ösýän ilaty iýmitlendirmek. Dünýädäki açlygy ýok edip, ownuk daýhanlar üçin girdeji çeşmesi bolup biler, durnukly ösüşe ýetip biler, biodürlüligi ösdürip biler we üýtgeýän klimata uýgunlaşyp biler. 

12. Daşky gurşaw üçin arassa 

Millet tüwi bilen deňeşdirilende 70% az suw talap edýär we bugdaý bilen deňeşdirilende ösmek üçin ýarym wagt sarp ediň. Şeýle hem gaýtadan işlemek üçin 40% az energiýa talap edýär. Olar gaty ekinler we şonuň üçin aýratyn yssy howa şertlerine çydap bilýärler. 

Tüwini iýmitiňize goşmak, saglygy we abadançylygy ösdürmegiň ýönekeý we tagamly usulydyr. Bu artykmaç iýmitiň gündelik iýmitiňize goşmagyň köp usuly bar. Iň aňsat, adaty unuňyza köp däneli un goşmak we bu ýokumly dänäniň peýdalaryndan lezzet almakdyr. 

Ol glýutsyz, agramy azaltmaga we dolandyrmaga kömek edýär, köp saglyga peýdalydyr we azyk ulgamynda möhüm orny üçin BMG tarapyndan goldanýar. Eger bu tüwi gygyrmagy talap etmeýän bolsa, näme eder? 

Halaýan çapatlaryňyzdan we dozalaryňyzdan ýüz öwürmän, iýmitiňize tüwi goşmagyň amatly usuly gözleýärsiňizmi? Synap görüň Köp millet garyndysy Bu gün. Goşmaça güýç sarp etmän, her dişde 5 milletiň güýjüni alyň. Bu garyndynyň diňe 1 käsesini chapati ununa (atta) ýa-da doza batyrasyna goşuň we adaty ýagdaýda bişiriň. Iýmitlere baý chapati we doza hyzmat etmäge taýyn!