Zulu

Unyaluthi yin a uhlobo lokusanhlamvu lokho kuyingxenye yomndeni wotshani iPoaceae. Lokhu okusanhlamvu okuncane okuyindilinga okuphelele kutshalwa eNdiya naseNigeria, ikakhulukazi e-Asia nase-Afrika. Njengerayisi elinsundu nequinoa, ukudla kwamabele kungaphekwa ukuze kugayeke kalula.
Kunezinhlobo eziningi zamabele. Kodwa-ke, izinhlobo ezivame kakhulu zihlanganisa iFinger Millet, Foxtail Millet, Pearl Millet, Proso Millet, Little Millet kanye neSorghum Millet.. I-Millet igcwele inani lokudla okunempilo futhi yingakho ochwepheshe bezokudla nodokotela abaningi beyincoma njengenye ye okusanhlamvu kwasekuseni okufanele ukufake ekudleni kwakho. Ngaphezu kwalokho, i-muesli yamabele ibuye ituswe ngochwepheshe bezokudla ngoba wuhlobo lwamabele aminyene kunomsoco.
Ivame ukubizwa ngokuthi i-Jowar eNdiya. Izifundazwe ezinkulu ezikhiqiza amabele eNdiya iMaharashtra neKarnataka. Ezinye izinhlobo zamabele zisetshenziselwa ukukhiqizwa kwe-ethanol.
Futhi ebizwa ngokuthi i-broom corn millet, lokhu okusanhlamvu kutholakala kakhulu ezindaweni ezomile zase-Asia, e-Australia, e-Afrika, eYurophu naseNyakatho Melika. Awudingi amanzi amaningi ukuze ukhulise lesi sitshalo.
E-India, uzothola lesi sitshalo esibizwa nge-Bajra futhi sitshalwa kakhulu ezifundazweni ezifana ne-Gujarat, i-Rajasthan, i-Maharashtra, i-Uttar Pradesh, ne-Haryana.
I-Foxtail millet noma i-Italian millet ivame ukutshalwa endaweni eyomile. Isikhathi sokukhula salezi zinhlobo zamabele eNdiya sifushane kakhulu.
Igama elivamile le-finger millet eNdiya i-ragi. I i-ragi millet idumile ngezinzuzo zayo zokudla okunomsoco. Ingenye yamabele akhule kakhulu eNdiya futhi ama-ragi flakes esetshenziswa kakhulu ekudleni kwezingane.
Lezi zinhlobo zamabele zitshalwa kakhulu e-Karnataka nase-Andhra Pradesh. Okwenza le millet ihluke ukuthi ingatshalwa ngisho emhlabathini ongavundile kancane.

Lokhu kungenye ye amabele eNdiya etshalwa ezindaweni ezithile zase-Andhra Pradesh nase-Uttarakhand. Okukhethekile kwayo ukuthi ikhula ngisho nasemazweni aseceleni.
Kungakhathaliseki ukuthi kukhona ukugawulwa kwamanzi noma isomiso, le millet ingatshalwa kalula. Lolu hlobo lwamabele ngokuvamile lutholakala eMpumalanga Ghats eNdiya.
I-Buckwheat ingenye yezinhlobo ezidume kakhulu zamabele, yaziwa nangokuthi i-ttu eNdiya futhi ivame ukusetshenziswa ngesikhathi sokuzila sase-Navratra. Yehlisa umfutho wegazi futhi iyahambisana nesifo sikashukela. Inenzuzo empilweni yenhliziyo nemithambo yegazi, futhi kufanele uyifake ekudleni kwakho uma ufisa ukwehlisa isisindo. Ukwengeza, i-buckwheat ivikela amatshe enyongo, isifuba somoya ezinganeni kanye nomdlavuza webele.
I-Amarnath, eyaziwa nangokuthi i-Rajgira, ingumthombo omuhle wamaprotheni kanye ne-fiber yokudla. Kuhle kakhulu ekudleni okulinganiselayo. Ukwengeza, le millet isiza ekuvimbeleni ukulahleka kwezinwele nokumpunga. I-Amaranth nayo yehlisa i-cholesterol kanye nethuba lokuthuthukisa isifo senhliziyo. Iqukethe i-calcium eningi, amavithamini nezinye izakhi.
I-Kodo millet iwuhlobo olugayekayo lwemillet equkethe i-lecithin eningi ye-amino acid. Kuyasiza ukuqinisa isimiso sezinzwa. I-niacin, i-B6, ne-folic acid, phakathi kwamanye amavithamini B namanye amavithamini namaminerali, kugcwele kakhulu i-kodo. Inamaminerali afana ne-calcium, insimbi, i-potassium, i-magnesium ne-zinc. Inhle kakhulu kubantu abangenalo i-gluten ngenxa yokuthi iyi-millet engenayo i-gluten. Uma isetshenziswa ngokungaguquki ngabesifazane abangemva kokuya esikhathini, ingaphatha izinkinga zenhliziyo nemithambo yegazi njengomfutho wegazi oweqile kanye namazinga e-cholesterol.
Ngokocwaningo oluthile, kunenqwaba yezinzuzo zamabele emzimbeni womuntu. Ake sixoxe ngezimbalwa zazo.
Ukudla amabele okusanhlamvu kungasiza ekulawuleni ukuhanjiswa kwamathumbu ngoba iqukethe i-fiber efana kakhulu ne-oats egoqiwe. Futhi iqukethe ama-prebiotics asiza ekukhuleni kwe-probiotic ku-microbiome. Lokhu kusiza ekwenzeni ngcono impilo yamathumbu kanye nokuzivikela komzimba.
Abantu abangakwazi ukubekezelela i-gluten ekudleni kwabo bangadla amabele ngaphandle kokungabaza ngoba iwukudla okusanhlamvu okungenayo i-gluten. Yingakho izinhlobo eziningi ze ama-oats angenayo i-gluten iqukethe amabele.
I-Magnesium ingenye yezakhi ezithuthukisa uhlelo lwenhliziyo nemithambo yegazi, kanti amabele ane-magnesium. Njengoba umuntu edla amabele, okusanhlamvu kuzosiza ekuthuthukiseni izinga le-protein adiponectin, elisiza ekugcineni ekuvikeleni izicubu zenhliziyo.
Okukodwa kwe izinzuzo zamabele ukuthi ine-amino acid ephezulu, i-tryptophan, esiza ekuthuthukiseni isimo sengqondo. Abantu abahlushwa ukukhathazeka noma ukucindezeleka kufanele badle amabele ekudleni kwabo kwansuku zonke.
Abantu akade benenkinga yokukhuluphala ngokweqile noma ukukhuluphala kufanele bacabangele ukufaka amabele ekudleni kwabo.
Nge-100gm yokuphakelwa kwamabele angaphekiwe kunikeza ama-calories angama-378. Zonke izinhlobo zamabele zicebile kuma-carbohydrate. Ngakho-ke, ungalindela ukuzizwa futhi uhlale unamandla ngemva kokudla i-millet isikhathi eside. Ngaphandle kwama-carbohydrate, ibuye ibe umthombo omkhulu wamaprotheni, i-fiber, amavithamini, amaminerali, nama-antioxidants. Eqinisweni, ungathola i-calcium unyathi womunwe. Lezi ezinye zemisoco oyidingayo emzimbeni wakho njalo. Ngakho-ke, ukudla amabele kungakusiza ukuthi uthole izinhlobo eziningana zemisoco ebalulekile.
Uma ufuna ukwengeza i-millet ekudleni kwakho njalo, amathiphu alandelayo angaba usizo kuwe.
Manje, okumele ukwenze nje ukuthenga i-millet yekhwalithi engcono kakhulu bese uqala ukuyengeza ekudleni kwakho.