euskara
Osasun-jartzaile askok gomendatzen digute gure eguna hastea nutrizio-gosari batekin. Ia garia edo arroza bezalako oinarrizko produktuen menpe gaude gosaltzeko zereal gisa. Baina artatxikiaren elikadura profila hain da aberatsa, non zure gosarirako aukera osasuntsuagoa sor dezaketela. Gosaltzeko ez ezik, otorduetako oinarrizko osagai bihurtzeko ahalmena dute. Garia eta arrozaren ospe izugarria izan baino lehen, artatxikiak gure janariaren osagai nagusia ziren. Baina erosotasunak, marketin-estrategiek eta zaporeak bere koroa-posizioa bereganatu zuten, eta garia eta arroza oinarrizko aleen etxeko izenak bihurtu ziren. Baina azken urteotan, artatxikiak bere posizioa berreskuratzen ari dira, gutako askok artatxikiaren onurak oso ondo ikasi baititu eta gure eguneroko dietan sartzen ari baikara. Beste alde batean bazaude eta oraindik hasi gabe bazaude, ikasi zure eguneroko janari-taulan sartzeko itxaron behar ez dituzun 5 arrazoi nagusiak!
Artatxikiak hazi txikiko zereal-laboreak dira, Poaceae belar familiakoak. Afrika eta Asiako kontinenteak artatxiki mota ezberdinen ekoizle nagusiak dira. Ospea lortu dute gaur, digeritzeko erraza den ezaugarriagatik. Dietista askok gosaltzeko zerealetako bat artatxikia kontsumitzea gomendatzen dute eguna hasteko estimulazioa izateko. Artatxiki askok eguraldi eta lurzoruaren baldintza txarretan biziraun dezakete, beraz, nekazarientzako gastu gutxiago integratzen dute. Begira, artatxikiaren onurak osasunera mugatzen ez ezik, ekonomikoak ere! Artatxikiak ondo hazten dira zona lehorretan eta ugalkortasun marjinala duten lurzoruetan ere. Horregatik, labore klimatiko adimentsuak ere deitzen zaizkie.
20 artatxiki mota baino gehiago daude baina horietako gutxi batzuk baino ez dira asko erabiltzen. Guztiak nutrientez eta bital osasuntsuz beteta daude. Beren gustu, erabilgarritasun eta errekonozimenduaren arabera, artatxikiaren ospea horietako gutxi batzuetara mugatu zen. Hona hemen mundu osoan kontsumitzen diren artatxikietako batzuk:
|
Artatxiki Neutroak |
Artatxiki positiboak |
|
Sorgo |
Azeri-buztan artatxikia |
|
Perla artatxikia |
Barnyard Millet |
|
Hatz artatxikia |
Code Millet |
|
Proso Millet |
Millet txikia |
|
Horn arren |
Barnyard Millet |
Artatxikiek elikadura-profil trinkoa integratzen dute eta eguneroko dietan sartzeko hainbat arrazoi proposatzen dituzte. Zerrenda egiteko, hemen aipatzen ditugu horietako 5 nagusiak:
1. Digestio Erraza
Gutako asko idorreria, puzkera eta digestioarekin lotutako arazoak jasaten ari gara gure bizimodu bizia dela eta. Artatxikiaren osasunerako onurak zenbatzen badituzu, digestio hobetua lehen postuan dago. Hau da, artatxikiak zuntz dietetikoen potentzialtzat hartzen direlako, disolbagarriak eta disolbaezinak. Zuntz disolbaezinak, prebiotiko gisa ere ezagutzen dena, bakterio onak laguntzen ditu giza digestio-sisteman. Gorotei ontziratuta gehitzen eta hainbat digestio-arazo kentzen ere lagun dezake, hala nola cramping, flatulentzia eta hesteetako funtzio erregularra.
2. Pisuaren kudeaketan laguntza
Artatxikia zure dieta-kide egiten dute pisua galtzeko bidaia batean sartu bazara. Galdetu? Artatxikiak zuntzez aberasten dira denbora luzez beteago mantentzen gaituzten konposatu bioaktiboekin batera. Betetasun sentsazio luze honek pisu gehigarria itzaltzea eragin dezakeen erdialdeko gogoak eta mokadutxoak gaindi ditzake. Gainera, berez kaloria gutxiko eta glutenik gabeko artatxikia hartzeak pisu galerarako superelikagai ezin hobea bihurtzen du. Artatxikian dauden proteinek gosaltzeko aukera osasuntsu bat sortzen dute, eta horrek gantz metaketa txikiagoa eragin dezake, zure eguna dinamizatzen du eta zure digestio-aparatua hobetzen du, pisua galtzeko zifra iraunkorrak lortzeko.
3. Odoleko azukre maila mantentzen du
Artatxikiaren osasunerako hainbat onura aztertuta, odoleko azukre-maila desorekatua pairatzen duten pertsonek artatxikia ona dela pentsa dezakete diabeterako? Erantzuna Bai da, baizik eta beraientzat janari aproposa dira! Garia eta arroza bezalako aleak, beren indize gluzemiko handia dela eta, eguneroko erabilerarako ale desegokiak bihurtzen dira. Artatxikiaren zuntz handiko eta GI baxuko ezaugarriek odoleko azukre maila egonkor mantentzea eta diabetesaren sintomak murrizten dituzte. Perla artatxikia bezalako artatxikiak ezagunak dira intsulinarekiko sentikortasuna areagotzeko eta triglizeridoen maila jaisteko. Kolektiboki, artatxikiak diabetesa kontrolatzeko aukera egokia bihurtzen dira.
4. Minbizi-zelulei aurre egin diezaieke
Millets elikadura profilak magnesioa, fosforoa, niazina, zinka eta serotonina bezalako mikronutriente aberastuak estaltzen ditu, zure aldarteari efektu lasaigarria ematen laguntzen dutenak. Hainbat artatxiki, esate baterako, bajra eta jawar, batez ere minbizi gaixoaren dietan gomendatzen dira, giza gorputzeko ehunetan minbizi-zelulen hazkuntza inhibitzen duten ekarpenagatik. Era berean, artatxikiak efektu antiproliferatiboak erakusten dituzten fitokimikoen energia-iturri dira eta koloneko, bularreko eta gibeleko minbizi-zelulen eraketa eta garapena moteltzen dute zelula normalei kalterik eragin gabe.
5. Osasun kardiobaskularra ona
Artatxikia erregularki kontsumitzeak gorputzeko triglizeridoen maila nabarmen murrizten du. Beta-glukanoak, flavonoideak, taninoak, antozianidinak eta beste batzuk bezalako antioxidatzaileak lagungarri handiak dira odola mehetzen, beraz, plaketen multzoa saihestu daiteke eguzki-kolpea eta arteria koronarioen nahastearen arriskuak murrizteko.
Gure arbasoen janaria osasuntsuagoa eta mantenugaiz beteta zegoen, nahiz eta osasun-kozienteari, zuntz dietetikoei, kaloriei eta fitness erregimen moderno guztiei buruz asko ez zekiten. Artatxikiek beren dietaren zati handi bat hartzen zuten eta artatxiki-porridge bezalako platerak, artatxiki-ogia erabiltzen zituzten bazkaria osatzeko. Jarrai dezagun gure arbasoen bidea eta gure osasuna gaztetu. Nahiago izan ekologikoki hazitako artatxiki-irina soilik artatxikiaren elikadura zure eguneroko dietan sartzeko. Anima zaitez gure artatxiki produktuen sortarekin eta gaztetu artatxikiaren onura ikaragarriez baliatuz!