Rwanda
Millets nimwe mubinyampeke byingenzi byisi kwisi
Millets ni ntoya-ntoya. Bafatwa nkimwe mubinyampeke byingenzi. Barahari nka jowar, bajra, ragi, kimwe na kuramba. Hano, bajra na kimwe ni ibinure byinshi kandi ragi nubwoko butandukanye bwamavuta. Kimwe cya gatatu cyabatuye isi barya urusyo buri gihe. Ariko ntabwo benshi bazi inyungu nyinshi zubuzima bwiyi ngano. Kandi igice cyiza nuko ingano zidafite gluten. Umuntu wese rero arashobora kubigira no gusarura inyungu zubuzima.
1. Intungamubiri
Iyo tuvuze ibyubaka umubiri bya millet, iyi ngano ifite intungamubiri nyinshi zitanga zikenewe kugirango tubeho neza. 15% by'ibinyampeke ni poroteyine kandi ikungahaye kuri fibre. Usibye ibi, irimo Vitamine E na B igizwe na fosifore, potasiyumu, na magnesium. Ibyuma n'umuringa biri muri iyi ngano biteza imbere gukora selile. Ku barwayi bafite ikibazo cyo kubura amaraso make, milleti ni nkibiryo bitangaje. Kubika calcium karemano yiyi ngano bikomeza amagufwa yawe iyo uyakoresheje buri gihe. Abantu barya ragi burimunsi ntibakunze kuvunika amagufwa na artrite.
2. Kunoza ubuzima bwumutima
Niba ugamije ubuzima bwiza bwumutima, turasaba millets. Kurya buri gihe ingano birashobora kurinda umutima wawe. Abarwayi bahanganye na aterosklerozose bafite uburambe mumiterere yabo iyo barya urusyo buri gihe. Magnesium na potasiyumu muriyi ngano bigabanya umuvuduko wamaraso kandi bikagabanya ibyago byo guhagarara k'umutima no gutera umutima. Kugabanya umuvuduko wamaraso nimwe muburyo bwiza bwo kugabanya ibyago byindwara zifata umutima, kandi rwose urashobora kubigeraho wifashishije urusyo.
3. Kurinda diyabete
Diyabete yibasira miriyoni kwisi yose buri mwaka. Ariko ibihugu, aho iyi miterere itagaragara cyane, ni ibihugu aho urusyo rukoreshwa cyane. Impamvu nukuri nuko millets zifitanye isano ningaruka nke za diyabete yo mu bwoko bwa 2; byose tubikesha ibintu byinshi bya magnesium. Magnesium itezimbere insuline ikora neza na glucose-reseptor, bityo bikagabanya ibyago bya diyabete. Ubushakashatsi bwerekana ko igabanuka rya 30% ry’indwara ya diyabete ku bantu barya indyo ikungahaye kuri magnesium.
4. Ifasha igogorwa
Millets ni nyinshi mubijyanye na fibre kuburyo kurya buri gihe ingano bishobora gufasha ibibazo byigifu. Niba urimo guhangana nuburibwe, impatwe, gaze no kubyimba, shyiramo urusyo mumirire yawe urebe itandukaniro. Guhindura indyo yawe ushizemo urusenda rwinshi birashobora kunoza intungamubiri kandi bikagabanya ibyago byo kurwara igifu na kanseri yumura. Millets irashobora kunoza imikorere rusange yingingo zawe zose nkimpyiko, umwijima, kandi ikora nkimbaraga zumubiri wawe.
5. Amata yonsa
Birasabwa ko abagore bonsa ragi kubwimpamvu nziza. Kongera kunywa ragi birashobora guteza imbere amata yonsa. Uzashobora kugaburira umwana wawe neza.
6. Inyungu zuruhu
Millets itezimbere uruhu. L-lysine na L-proline muri byo bitezimbere umusaruro wa kolagen mu mubiri ukomera uruhu rwawe, bityo bikagabanya isura yiminkanyari n'imirongo myiza. Ubu buryo burwanya gusaza hakiri kare. Usibye ibi, bigabanya inkovu kandi byongera isura yawe. Niba ukunda kwangirika kwizuba, koresha amashanyarazi menshi. Bituma uruhu rwawe rugira umutekano.
Millets ikungahaye kuri poroteyine ikomeza umusatsi kandi ikabuza kumeneka byoroshye. Birasabwa kubantu bafite ikibazo cyo guta umusatsi. Millets izwi kandi kuzamura umuvuduko wamaraso kumutwe utera imikurire yimisatsi.