Rwanda
Mu myaka yashize, inganda z’ibiribwa zagerageje gushaka isoko ry’ibiribwa bya poroteyine zirambye kandi nyinshi, bigatuma udukoko ari ingingo itegerejwe cyane, cyane cyane inzoka z’umuhondo, zifatwa nk’abakandida ku biribwa bizaza.
Umwaka ushize, Komisiyo y’Uburayi yemeje poroteyine ebyiri z’udukoko kugira ngo abantu barye, harimo n’inzoka zo mu biryo by’umuhondo. Ubu udukoko twemerewe kugurishwa nk "ibiryo bishya" mu muryango w’ubumwe bw’ibihugu by’Uburayi. Ibinyomoro byumuhondo birashobora kugurishwa muburyo bwumye, bukonje, paste, nifu yifu. Ntabwo ari itegeko kugaragara kuri menu kandi ntabwo izongerwa rwihishwa mubiryo. Komisiyo y’Uburayi yemeje ko udukoko twemejwe vuba tugomba kuba dufite ibirango bigaragara.
Mu mico imwe n'imwe, inzoka zo mu muhondo hamwe na ciketi ntibifatwa nkibintu bishya. Ariko, hamwe no kuzamuka kwimyumvire ihamye yimirire, utwo dukoko twongeye kwitabwaho ninganda zibiribwa ku isi. Impamvu nyamukuru yo kubitaho cyane ni ibidukikije byangiza ibidukikije nagaciro keza cyane. Ugereranije n'ubworozi gakondo, guhinga udukoko bisaba amikoro make kandi bigatanga imyuka mike ya parike. Byongeye kandi, ni isoko ya poroteyine isanzwe, ikungahaye kuri aside amine, vitamine, hamwe n’imyunyu ngugu, bikaba ari amahitamo meza yo guhaza poroteyine zikenewe ku isi.
Mu rwego rwibiryo by’udukoko, bamwe batangiye kugera ku ntsinzi idasanzwe, buhoro buhoro bamenyekana ku baguzi binyuze mu guhanga udushya no gufata ingamba zo kwamamaza. Muri icyo gihe, amasosiyete manini y’ibiribwa nayo yatangiye gushora imari mu biribwa by’udukoko, atanga amafaranga menshi n’umutungo mu iterambere ryayo. Bamwe mu bahanga udushya twashyizeho ingufu nyinshi mugutunganya no gukora ibiryo by’udukoko, batangiza ibiryo bitandukanye by’udukoko bifite uburyohe bwinshi. Isosiyete yacu yashyize ahagaragara proteine ikungahaye kuri poroteyine, ifu yumuhondo udukoko twumye, ibisigazwa byifu yumuhondo protein yifu, hamwe n amavuta yudukoko twifu yumuhondo, byose bizana abantu imyumvire mishya.
Muri icyo gihe, abahanga mu guteka na bo bihatira kwinjiza udukoko mu biryo gakondo, bakoresheje uburyo bwihariye bwo guteka kugira ngo barusheho kwinjiza ibiryo by’udukoko mu mirire ya buri munsi. Ubu bushya ntabwo bwongera uburyohe bwibiryo by’udukoko gusa, ahubwo binaha abaguzi amahitamo menshi, kuborohereza kwakira ibyo biryo bivuka. Mu rwego rwo guteza imbere iterambere rirambye ry’inganda z’ibiribwa by’udukoko, inkunga ya leta ni ngombwa. Guverinoma irashobora kugena umusaruro no kugurisha ibiribwa by’udukoko dushiraho politiki n’ibipimo bifatika kugira ngo umutekano wacyo ube mwiza. Byongeye kandi, guverinoma irashobora kandi gufata ingamba zo gushimangira, nko gutanga imisoro n’amafaranga yo kwihangira imirimo, kugira ngo ishishikarize inganda nyinshi kwinjira mu rwego rw’ibiribwa by’udukoko, bityo biteze imbere iterambere ry’urwego rwose rw’inganda. Muguhindura guhoraho kwinganda zibiribwa, ibiryo byudukoko biteganijwe ko bihinduka udushya twinshi kandi twinshi twa protein. Mugihe abaguzi bahangayikishijwe nubuzima no kurengera ibidukikije bikomeje kwiyongera, ibiryo by’udukoko nk’ibiryo by’umuhondo na ciketi bishobora kugira uruhare runini ku isoko mu gihe kiri imbere. Ariko, kugira ngo iyi ntego igerweho, bisaba imbaraga zihuriweho n’inzego zose z’inganda, harimo ubucuruzi, abashoramari mu ikoranabuhanga, guverinoma, n’abaguzi. Binyuze mu bufatanye no guhanga udushya, ibiryo by’udukoko bifite ubushobozi bwo guhindura imyizerere y’abantu no guteza imbere iterambere rirambye ku isi.